Foppe de Haan over positief coachen

Op donderdagavond 1 november heeft Foppe de Haan de coaches van de Heerenveense hockeyclub Quick Stick meegenomen in zijn zienswijze op positief coachen, wat volgens hem ook nog eens een pleonasme is. 

Foppe de Haan heeft een bewezen staat van dienst als het gaat om coachen. Op zijn authentieke wijze heeft hij onder meer sc Heerenveen, Ajax Cape Town en het Nederlands elftal onder de 21 tot grote hoogten gebracht. Hiernaast is hij als ambassadeur sterk betrokken bij het naar hem vernoemde Foppe Fonds. Hij weet dus ‘hartstikkene goed’ waar hij over praat.

Het pleonasme in positief coachen, zo steekt hij van wal, is dat coachen altijd positief is. Als coach help je de gecoachte om in een gewenste richting te ontwikkelen. Om dit te kunnen moet je als coach contact weten te maken met de sporter. Zonder contact werkt coachen niet. Ook over de jongste jeugd is Foppe expliciet: geen doelstellingen als winnen maar gewoon plezier maken. Alleen maar positieve opmerkingen en niet bekritiseren. Kinderen op jonge leeftijd zijn nog niet bezig met winnen of verliezen, dat begint pas rond een jaar of 9 tot 11. Op die leeftijd beginnen kinderen ook met oefenpartijtjes bewust die spelers te kiezen die hun helpen om te winnen en dus niet perse hun vriendjes.

Tot slot wijdt Foppe de Haan ons nog in, op zijn geheel eigen wijze, in de beroemde 5 F-en van Foppe: Feeling, Function, Future, Feedback en Fun.

Feeling staat voor het voelen en in contact zijn met je gevoel. Je weet direct aan je onderbuik of iets goed voelt of niet. Sporters doen veel op basis van gevoel. Als coach met je ook het gevoel krijgen met je sporters en daarmee doelt hij weer op het contact dat je moet hebben als coach met de sporter.

Function staat voor de functie die je hebt binnen een team en op het veld. Iedere speler moet doordrongen zijn van zijn functie en het effect van zijn optreden op de medespelers. Als je bijvoorbeeld een loopbeweging maakt die een andere speler in het nauw brengt, ben je niet functioneel bezig.

Future staat voor de droom of toekomst. Als je niet weet wat je gaat doen, wordt het zwabberen. Je kunt dit gewoon trainen door het heel veel te doen. Als je 1.000 keer een bepaalde beweging traint, wordt het een automatisme en vergroot je de kans op succes. De automatisme haalt ook de druk er een beetje af van het moment; je hebt het immers al zoveel gedaan dat het gewoon is.

Feedback staat voor het kunnen omgaan met tegenslagen. Om in zijn woorden te spreken: ben je een zachte of harde bal. Een harde bal veert snel terug en gaat verder. Een zachte bal gaat lek en blijft ingedeukt achter. In een team heb je zeker wat harde ballen nodig om de rest op sleeptouw te kunnen nemen.

En last but not least, de vijfde F staat voor Fun; je moet plezier hebben in wat je doet.

Al met al een bijzonder geslaagde avond waarbij de aanwezige coaches geïnspireerd de zaal verlieten om het komende weekeinde hun team op positieve wijze te coachen. De avond was georganiseerd om het coachen op een stimulerende wijze onder de aandacht te brengen.

Benno Rijpkema

Wederopstanding…!

SC Heerenveen had in het vorige seizoen (2010-2011) nog de grootste moeite om goed voetbal neer te zetten. In het afgelopen seizoen is het tij gekeerd. Met een prachtige 5e plaats, een ticket voor Europees voetbal en het afleveren van de topscorer van de eredivisie is het seizoen zeer waardig afgesloten. Ron Jans kan met een opgeheven hoofd en stille trom vertrekken, zoals hij dat zelf aangaf in een van de vele krantenartikelen.

Als supporter van de club ben ik nieuwsgierig waar die ommekeer vandaan komt. Velen hebben een mening over dit onderwerp, net zoals we komende zomer pakweg 16 miljoen bondscoaches hebben. Ik wil de ommekeer graag eens belichten vanuit mijn expertise over groepsdynamica.

Foppe de Haan zei eens zo mooi dat mensen die bij elkaar gezet worden een ontwikkelingsproces doormaken van troep naar groep naar team. Mensen die net bijeen komen, zijn in eerste instantie vaak gericht op het eigen succes en haantjes gedrag. Het eerste jaar onder Ron Jans als hoofdtrainer is hier het levende bewijs van. Ondanks, of is het dankzij, alle perikelen in de zomer van 2011, is het tij gekeerd. Haantjes gingen spelen in het belang van de club en het totale resultaat, waardoor iedere speler meer tot zijn recht kon komen. De spelers gingen werken voor elkaar in plaats van dat zij voor eigen succes gingen. Ze gunden elkaar het succes.

Zodra je als groep individuen in staat bent de ommekeer te maken naar een teamprestatie, is het tij vaak ten goede gekeerd. Op basis van een gedeelde inspiratie en gedegen samenwerking weten vakmensen dan mooie prestaties neer te zetten. Dit geldt niet alleen voor voetbal, ook voor uw onderneming. Rest mij dus de vraag: zijn er nog haantjes binnen uw onderneming, of is het inmiddels al een team?

Benno Rijpkema
coach, trainer en adviseur voor organisaties en mensen

Deze column is geplaatst in A7 Business Magazine,
juni 2012