De rol van leiderschap bij organisatieverandering

Dit artikel is geplaatst in NT Magazine 2012.

Goede invulling van leiderschap tijdens organisatieveranderingen zorgt voor de juiste inspiratie om de verandering succesvol te doorlopen. Goed leiderschap geeft richting aan de mensen in de organisatie, richting voor de weg die bewandeld moet gaan worden.
Goed leiderschap zorgt uiteindelijk voor een gezamenlijk belang en dat is nodig voor de broodnodige samenwerking tijdens (en na!) het veranderproces. Dit is dus heel wat anders dan de zaak managen en ervoor te zorgen dat de dingen gebeuren wanneer ze moeten gebeuren, ook wel bekend als ‘getting things done’. Projectplannen worden volgeschreven om een planmatige verandering te realiseren, alsof we de toekomst kunnen voorspellen…

Kunt u de toekomst voorspellen? Ik ken geen mens die de toekomst kan voorspellen, gelukkig maar. En toch proberen we met projectplannen de toekomst te beheersen alsof we een rechte weg kunnen bewandelen van A naar B. Een automatische piloot in het vliegtuig stuurt geeneens in één rechte weg van A naar B; bij een te grote afwijking van de koers moet er bijgestuurd worden. Zelfs uzelf kunt niet in een rechte lijn van A naar B. Probeer maar eens in de auto een kilometer exact rechtuit te rijden. Er zijn gewoon teveel invloeden van buitenaf om in een rechte lijn van A naar B te gaan.

In een organisatie waarin allemaal verschillende mensen werken is het niet anders. Ieder mens heeft zijn (of haar) eigen belang en van daaruit zullen ze als eerste handelen. Bij iedere verandering kijken wij als eerste wat het voor onszelf betekent: what’s in it for me? En hier gaan veel veranderingen vaak de mist in: ze houden geen rekening met de vrije keuze die wij als mens kunnen maken om mee te werken of tegen te werken. De kern: mensen willen en kunnen wel veranderen, maar ze willen niet veranderd worden. Echt leiderschap weet hier mee om te gaan; het is dé kritische succesfactor voor elke (organisatie) verandering.

 

De basisprincipes voor succesvolle verandering
Om als mens succesvol te veranderen naar een nieuwe situatie, zijn in wezen ‘slechts’ drie principes essentieel: je moet de kennis hebben om in de nieuwe situatie te kunnen functioneren, je moet de kunde (in potentie) hebben om te weten hoe je moet functioneren in de nieuwe situatie en je moet de keuze maken om de verandering in te willen gaan. Een goed lezer ziet nu de 3 K’s voor succesvolle verandering: Kennis, Kunde en Keuze.

Kennis
Kennis van het vak dat je uitoefent is uitermate belangrijk. Goed werk leveren begint met vakmanschap. Als de kennis ontbreekt of verouderd is, is het noodzakelijk de vereiste kennis bij te spijkeren.

Een treffend voorbeeld van hoe het niet moet is te vinden in de wereld van automatisering. Veel software leveranciers installeren de nieuwe software en denken dan klaar te zijn. Dan begint het pas voor de medewerkers die er mee moeten werken; zij weten nauwelijks hoe het programma werkt en het enthousiasme – als dat er al was – is snel verdwenen. Wat een stap voorwaarts had moeten zijn, blijkt al snel een verslechtering. Het ontbreekt de medewerkers simpelweg aan kennis om met het programma om te gaan.

Kunde
Naast de kennis is het van belang dat je weet hoe je iets moet doen. Welke processtappen moet ik volgen, welke vaardigheden en competenties heb ik nodig en hoe pas ik ze het beste toe? Bij een organisatie die ik onlangs heb begeleid, kwam naar voren dat de aanlevering van materialen voor het proces nogal chaotisch verliep. De toeleverancier bracht keurig alle bestelde onderdelen maar werden zo chaotisch afgeleverd dat ze twee dagen nodig hadden om alles uit te zoeken en te sorteren. De toeleverancier had de kennis welke onderdelen geleverd moesten worden, maar wist niet hoe het geleverd moest worden. Door ze te vertellen hoe ze het wel moesten doen, leverden ze de materialen voortaan geordend aan. Mijn opdrachtgever had hiermee een belangrijke efficiencyslag weten te realiseren: een vermindering van 2 dagen uitzoekwerk.

De twee K’s, kennis en kunde, zijn de gebieden die behoren bij het IQ deel. Ze zijn aan te leren en te trainen, mits in potentie aanwezig. De derde K van Keuze, die hieronder beschreven is, behoort toe aan het EQ deel. Het is niet aan te leren of te trainen, het is afhankelijk van het individu om de keuze te maken wel of niet mee te gaan in de verandering.

Keuze
In het voorbeeld van de toeleverancier onder het kopje ‘Kunde’ had mijn opdrachtgever het geluk dat de toeleverancier het ook wilde uitvoeren. In veel veranderingstrajecten ontbreekt het hier vaak aan. Medewerkers zijn opgeleid om te voldoen aan het kennis-criterium en hebben vaardigheidstrainingen gehad om ook te weten hoe het moet. En ondanks deze inspanningen blijft het daar vaak bij. Kent u het gezegde “Iedereen deed een plas en het bleef zoals het was”? Nu weet u ook waarom het gezegde bestaat.

Medewerkers krijgen de verandering vaak opgelegd. En weet u nog: mensen kunnen en willen wel veranderen, maar niet veranderd worden! Een opgelegde verandering betekent dat je veranderd wordt en daar hebben medewerkers een natuurlijke weerstand tegen (ontwikkeld). Als we kijken naar veranderingen, is het belangrijk om zeer intensief stil te staan waarom er verandert moet worden en daar draagvlak voor te creëren; het (maatschappelijke) nut. Pas als de medewerkers uit vrije wil de verandering ingaan, heeft het veranderingstraject kans van slagen. Met andere woorden: de medewerkers kiezen er zelf voor om de verandering in te gaan.

Wat te doen om de keuze te beïnvloeden?
In situaties waar het ‘5 voor 12’ is, is de keuze af te dwingen; als er niks gebeurt, gaat de organisatie ten onder. Het model van de ‘Klok van Looten’1 is een bekend fenomeen in organisatieland.

Zolang het nog niet 5 voor 12 is, is de dwang een optie die ik niet zo snel zal aanbevelen. Zolang het dwangmiddel (macht, angst) aanwezig is, zal iedereen doen wat er gedaan moet worden om geen ‘straf’ te krijgen. Echter, zodra het dwangmiddel verdwijnt, zal iedereen vanuit zijn of haar eigen doelstellingen terugvallen in oud gedrag. Kent u het cliché ‘Als de kat van huis is dansen de muizen’? Nu weet u ook waar dit cliché vandaan komt.

Zoals ik al schreef in de inleiding brengt leiderschap inspiratie, geeft het richting aan, maakt het een gezamenlijk belang helder en biedt het de voedingsbodem voor de broodnodige samenwerking tussen mensen en afdelingen binnen een organisatie. Als aan de voorwaarde van leiderschap wordt voldaan, hebben de medewerkers in de organisatie een gezamenlijke droom en inspiratie die hun de (positieve) energie geeft om die droom te realiseren. De samenwerking die dan ontstaat, gaat dwars door bestaande hiërarchische structuren en harken heen.

Volgens hoogleraar Paul de Blot S.J. van de Universiteit Nyenrode heeft de organisatie dan dé kenmerken om echt succesvol te zijn: als vakmensen werken wij samen aan het realiseren van de gezamenlijke en gedeelde inspiratie.

Tot slot
In mijn ogen wordt binnen organisaties, of ze nu wel of niet een winstdoelstelling hebben, teveel waarde toegedicht aan de organisatiehark en het besturingsmodel. De organisatiehark is slechts een ondersteunend hulpmiddel om iedereen binnen de organisatie een plekje te geven. Het biedt de kaders waarbinnen medewerkers kunnen en mogen functioneren.

Besturingsmodellen zijn vaak te sterk input georiënteerd en te weinig resultaatgericht. Niet alleen leidt een inputgestuurde aansturing af van waar het werkelijk om gaat (tevreden klanten), het demotiveert ook de medewerkers omdat veel eigen keuzevrijheden worden ontnomen.

De inspiratie, en daarmee de creativiteit, wordt bij een te rigide aansturing volledig teniet gedaan. En dat is nu net niet datgene waar menig leider op zit te wachten.

Benno Rijpkema
adviseur bij organisatieveranderingen

Verdienmodel assurantie tussenpersonen op de schop

Het verdienmodel voor tussenpersonen in de assurantiën staat op het punt volledig op zijn kop te gaan. Waren voorheen de provisies van verkochte verzekeringen en hypotheken een gegarandeerde jaarlijks terugkerende inkomstenstroom, binnenkort verdwijnt deze geldstroom. Dit dwingt de tussenpersonen hard na te denken waarmee zij hun geld kunnen blijven verdienen. Met andere woorden: welke meerwaarde biedt een assurantie tussenpersoon aan de klant én de verzekeringsmaatschappij en hoe kan deze te gelde gemaakte worden?

Het verdienmodel zoals dat lange tijd heeft gefunctioneerd, gaat op de helling. De vaste (jaarlijkse) provisiestroom verdwijnt grotendeels en daarmee de bron van inkomsten waar de tussenpersoon van moet leven. Betekent dit het einde van de tussenpersoon en wordt het geheel overgenomen door het internet? Of weten de tussenpersonen een antwoord te formuleren waarmee zij blijvend van meerwaarde zijn en op basis hiervan hun bestaansrecht veilig stellen.

Al snel wordt gedacht aan het ‘uurtje-factuurtje’ model: wij werken wat uit voor de klant en de klant betaalt hiervoor het aantal uren. Voor klanten die veelvuldig te maken hebben met zaken, wordt het zo een dure aangelegenheid. Of toch niet? Is de verzekering dan nog lonend? Of kan de klant dan beter zonder verzekering af?

De oorspronkelijke gedachte achter een verzekering is je te behoeden voor zaken die mogelijkerwijs in de toekomst zouden kunnen gebeuren. Het is vooral op angst gebaseerd. Als dit….., dan dat……! En angst is wat een mens graag vermijdt. Maar doet hij dit ten koste van alles. Waar ligt de grens om alle angsten in te dekken?

De kunst is om als tussenpersoon nú alvast na te denken over de (nabije) toekomst. Welk antwoord gaan wij formuleren op deze ontwikkeling? Hoe maak ik mijn meerwaarde voor de klant en de verzekeringsmaatschappij helder zodanig dat de klant de factuur achteraf accepteert?

Als u van plan bent om dit nog even voor u uit te schuiven, loopt u grote kans te laat in te spelen op deze verandering, met alle gevolgen voor het voortbestaan van uw onderneming. Daarom, geloof in uw toegevoegde waarde en maak deze helder. Zorg ervoor dat uw beide klantgroepen uw meerwaarde ook toekennen, zodat zij met plezier uw facturen betalen.

Wat kunnen wij u bieden als ondersteuning?

Rijpkema Advies Groep heeft al diverse assurantie tussenpersonen bijgestaan om een antwoord te formuleren op deze ontwikkeling. Onze begeleiding beperkt zich vaak niet alleen tot het strategische vraagstuk, het blijkt ook een vraagstuk om de medewerkers te begeleiden in de praktijk: aan de telefoon (binnendienst) en aan tafel bij de klant.

  1. Hoe manage je de verwachtingen goed?
  2. Wat breng je als adviseur mee naast je vakkennis?
  3. Hoe breng je dat naar voren?
  4. En hoe zorg je ervoor dat jij als adviseur onderscheid van de concurrentie en daardoor de opdracht gegund krijgt?

Het is onze passie om samen met u en uw medewerkers te werken aan uw succes: een tevreden klant die ervoor zorgt dat uw onderneming continueert en liever nog; kan doorgroeien.

Wilt u weten wat wij voor u kunnen betekenen, neem dan vrijblijvend contact op met
Benno Rijpkema, eigenaar van Rijpkema Advies Groep, via telefoonnummer (06) 51311019 of per mail bennorijpkema@ragroep.nl.

Wij komen dan geheel vrijblijvend langs voor een eerste verkennend gesprek.

Visualisatie een wondermiddel?

Visualiseren van je toekomst wordt een steeds normaler begrip in het zakenleven. Is dit het nieuwe wondermiddel om succesvol te worden, of moeten we ons vasthouden aan de bekende wetmatigheden van ‘1+1=2’? Ik weet niet of u al zover bent dat u al visualiseert, maar ik wel in ieder geval. En met succes!

In 2009 en 2010 heb ik vele topondernemers geïnterviewd voor een onderzoek. Kenmerkend voor de periode was dat de interviews plaats vonden in de tijd dat de economische crises in alle hevigheid was losgebarsten. De topondernemers hadden dan ook alle reden gehad om hierover te beginnen als excuus dat het nu misschien iets moeilijker ging dan voorheen. Maar geen van de ondernemers heeft een woord gezegd over deze crises. Waar wel veel over gesproken werd, is het toekomstbeeld dat zij hadden (en hebben) over hun onderneming: waar staan zij over een paar jaar en hoe ziet dat er dan uit.

De wijze waarop zij dit beeld konden schetsen was dermate nauwkeurig dat het beeld zelfs voor mij als interviewer een levensecht beeld werd. Tot in detail, voor zover ze die met mij wilden delen.

Er zijn al boeken volgeschreven over wat het met je doet als je jouw doelstellingen voor jezelf opschrijft. Zonder er verder over na te denken programmeer je die doelstellingen door het opschrijven in je onderbewustzijn, met als resultaat dat je na verloop van tijd die doelstellingen behaald hebt.

Het klinkt bijna te eenvoudig, even je doelstellingen opschrijven en ze dan halen. Als het zo eenvoudig was, kan iedereen dat toch doen?
Mijn antwoord: ja, iedereen kan dat! Hoe werkt dat dan, wat gebeurt er dan? Zonder uitgebreid de psychologie in te duiken wil ik u in vogelvlucht meenemen wat er in uw hoofd gebeurt bij visualisatie van uw toekomst en wat u hiermee kunt doen.

Een toekomst in het hier en nu
Visualisatie van je toekomst is het meest effectief als u het beeld van de toekomst zodanig visualiseert alsof u het nu al gerealiseerd hebt, inclusief alle gevoelens die daarbij horen. Als voorbeeld: termen als ‘ik wil rijk worden’ werken niet. Een zin als ‘ik ben rijk’ werkt wel. Uw onderbewustzijn doet niet aan wensbeelden, wel aan realiteit. Door het in tegenwoordige tijd neer te zetten, misleidt u als het ware uw onderbewustzijn. U bent op dat moment uw zogenaamde blueprint, zeg maar de harde schijf van uw brein, aan het herprogrammeren. In plaats van het inkomen en/of de schulden die u nu heeft, programmeert u uw blueprint als ‘ik ben rijk’.

Niet voor niets bestaat het cliché ‘let op je gedachten, ze vormen het begin van je daden’. Als u denkt vanuit uw huidige zorgen, zullen de acties gericht zijn op het voorkomen van schulden of het wegwerken van die schulden. Dit zijn negatief geaarde acties en worden ook wel gemotiveerde acties genoemd. Door de motivatie van het voorkomen van schulden, onderneemt u de actie die u op dat moment bedenkt; ter voorkoming van verdere ellende…

Als u denkt vanuit uw visualisatie (= wensbeeld in het hier en nu geformuleerd) zult u acties ondernemen die u nog rijker gaan maken. U gaat kansen zien en grijpen, u presenteert uzelf op een andere wijze in de maatschappij (van een zorgelijk gezicht naar een gezicht vol zelfvertrouwen) en u gaat daadwerkelijk de acties ondernemen die u helpen om nog rijker te worden dan u nu al bent. Niet die acties ter voorkoming van, maar die acties die u verder brengen. Acties die zo maar ineens in uw hoofd ontstaan. Deze acties zijn positief geaarde acties en worden geïnspireerde acties genoemd.

Negatieve en positieve energie
Bent u bekend met de wet van de zwaartekracht? Ja? Ik hoop het, want het houdt u elke dag weer met de voeten op de aarde. Zonder deze kracht zweeft u ergens door het heelal. Net zoals de zwaartekracht altijd werkt, werkt het verzenden van energie tussen cellen ook altijd. Dat zenden van energie werkt net als een radio. Een signaal wordt verzonden en onze radio’s ontvangen dat signaal en geven de muziek weer via de luidsprekers. Niet zichtbaar, wel hoorbaar.

Alles wat u om u heen ziet, bestaat uit cellen. De bomen, de tafel waaraan u zit, zelfs de computer die u voor u ziet staan. Als we dieper inzoomen op de cellen, zit daar de atomaire kern van de cel. En daarin ligt het dna van die cel opgeslagen. Zo’n cel zendt en ontvangt energiegolven. Kijk maar eens op internet en zoek wat energie allemaal kan doen (google op de Japanse dr.  Masaru Emoto).

Als mens zenden en ontvangen we dus ook energie; Negatieve energie is een zware en laag frequente trilling (bovenste afbeelding).
Positieve energie is een lichte en hoog frequente trilling (onderste afbeelding). De trilling die u en ik altijd uitzenden, omdat we geen aan- en uitschakelaar hebben, ontvangen andere mensen.

Wanneer u zich laat leiden door de negatieve gedachten en de daarmee gepaard gaande negatief geaarde acties, weet u wel welke energie u op dat moment uitzendt. En in tegenstelling tot de negatieve gedachten, werkt het met de positieve gedachten dus net andersom. U zendt positieve energie uit.

En nu komt het allerbelangrijkste: negatieve energie trekt negatieve energie aan. Als u dit weet, snapt u ook waarom de wet van Murphy zo goed werkt: als iets mis gaat, gaat alles mis. De negatieve tendens (energie) trekt andere negativiteit aan, en zo gaat de sneeuwbal van negativiteit rollen.

En als dat zo werkt bij negatieve energie, werkt dat dus ook andersom: positieve energie trekt positieve energie aan. Nu u dit weet, en u weet welke acties leiden tot positieve energie – geïnspireerde acties – en u weet hoe u tot die positieve acties – visualisatie van je positieve toekomst – komt, dan is het uiteindelijk heel eenvoudig om die resultaten te behalen die u altijd al wilden hebben.

Uw handleiding
Om nu te komen tot het (bijna) continu uitzenden van positieve energie, is het dus zaak om aan uw overtuigingen te gaan werken. Want uw overtuigingen, die al van jongs af aan bij u zijn ingeprent door uw ouders, uw leraren, uw omgeving, et cetera bepalen hoe u kijkt naar de wereld om u heen. En overtuigingen werken zo dat ze continu bevestigd worden. Ze bepalen uw focus op de wereld.

Voorbeeld: Ooit wel eens een nieuwe (of andere) auto aangeschaft? Voorheen zag u het model bijna nooit rijden, en ineens ziet u het model veel vaker rijden. Uw focus ligt nu op het nieuwe model en ineens ziet u ze rijden. Voorheen lag uw focus daar niet en was u ook niet alert op het feit dat ze al rondreden.

Nu terug naar de handleiding; om te komen tot het uitzenden van positieve energie moet u aan de slag met het herprogrammeren van uw overtuigingen. Van beperkende overtuigingen met negatieve energie tot gevolg naar dienende overtuigingen met positieve energie tot gevolg. We starten met het opschrijven van uw toekomstbeeld. Door dat beeld tot in alle facetten zo nauwkeurig mogelijk te omschrijven, ontstaat al snel bij het gevoel van ‘wow, wat een mooi leven!’. Een duidelijke positieve energie is het gevolg. Wat u met het opschrijven hebt gedaan, is uw visualisatie vorm geven. Deze visualisatie herhaalt u dagelijks meerdere keren als een film in uw hoofd, met alle positieve gevoelens die daarbij horen. Als u rijk wilt worden, ziet u in uw film uw bankrekening groeien naar exorbitante hoogtes. En daar bent u intens dankbaar voor. Als u een evenement gaat organiseren, ziet u de deelnemers al applaudisseren omdat het evenement zo succesvol is. En ook hier bent u intens dankbaar voor.

En dan?
Nu u elke dag uw overtuigingen hebt geherprogrammeerd, zult u merken dat mensen u anders gaan benaderen en dat succes als vanzelf naar u toe komt. Aan het einde van de dag merkt u dat u nog energie over hebt in plaats van moe op de bank neer te ploffen. U komt in een flow terecht, een uitermate positieve energie flow die aanstekelijk werkt op andere mensen om u heen.

Het is de kunst om altijd de positieve kant te blijven zien van zaken die u ‘overkomen’. Als u leeft vanuit dankbaarheid voor alles wat u overkomt, zorgt er voor dat u altijd in de positieve energie blijft zitten en dat dat u dus altijd positieve energie blijft uitzenden.

Ik heb nog enige schroom om zoveel te willen…
Wat u kan weerhouden om zoveel te willen hebben of te zijn, is de Hollandse aard. Onze lijfspreuk ‘doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg‘ zal velen van ons dit artikel terzijde laten leggen. En als u dat nu van plan bent, wil ik u graag uitnodigen de laatste paragraaf uit te lezen.

Deze lijfspreuk is een overtuiging. Helpt die overtuiging ons? Of werkt die eerder belemmerend? Aan u de eer om die vraag te beantwoorden. Ook door gewoon te doen, kan ik in mijn positieve energie blijven en daardoor bereiken wat ik wil. Juist, vanuit dankbaarheid en vol respect voor mijn medemens.

Ik wens u veel positieve energie toe en alle resultaten die u graag wilt bereiken. Ik gun het u met alle liefde!

  • Geld is een resultaat…
  • Succes is een resultaat…
  • Armoede is een resultaat…
  • Tekort is een resultaat…

Benno Rijpkema
Coach, trainer en adviseur
Auteur van het boek Succesvol Ondernemen